Gerard CIOŁEK (1909-1966)

architekt, planista i historyk architektury ogrodowej

Urodził się 24.09.1909 r. w Wyżnicy na Bukowinie. naukę gimnazjalną rozpoczął w polskiej szkole w Czerniowcach, a kontynuował w Państwowym Gimnazjum im. St. Staszica w Lublinie. Działał w szkolnym harcerstwie. Maturę uzyskał w 1929 r., po czym rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Ukończył ją w 1936 r. Już w 1935 r., jeszcze jako student, został zatrudniony w Zakładzie Architektury Polskiej P.W. a od 1937 r., jako starszy asystent, rozpoczął działalność naukową. Już wówczas za swe prace uzyskał dyplom honorowy na wystawie w Paryżu. Jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej podróżował po Finlandii, Szwecji i Danii. W 1938 r. został delegatem Zakładu na kongres architektury ogrodowej i ochrony krajobrazu ,organizowany w Niemczech. Do wojny inwentaryzował założenia ogrodowe na Wołyniu. Po kampanii wrześniowej podjął pracę w konspiracyjnej Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. Zachwatowicza. W 1944 r. ukończył i obronił rozpoczętą jeszcze w 1938 r. pracę doktorską na temat: "Regiony budownictwa wiejskiego w Polsce". Jednocześnie uczył w czynnych w okresie okupacji szkołach budowlanych. Opracował też wstępne projekty rekonstrukcji parków w Wilanowie i Natolinie.

W okresie powstania warszawskiego pełnił funkcję oficera operacyjnego w referacie kartograficznym i zajmował się ochroną zbiorów i dóbr kulturalnych.

Po powstaniu przebywał w obozie jenieckim, a po wyzwoleniu, jako oficer Polskiej Brygady Spadochronowej był wykładowcą w szkolnictwie zawodowym dla żołnierzy.

W Niemczech i Belgii pogłębiał swą wiedzę. Był współzałożycielem Polskiej Politechniki w Brukseli. W końcu 1945 r. powrócił do Kraju i objął stanowisko dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska i Swojszczyzny w Ministerstwie Kultury i Sztuki.

Jednocześnie, jako adiunkt, rozpoczął pracę na Wydziale Architektury PW.

Zainicjował i prowadził rejestrację zabytków. Kompletował dokumentację historyczną i fotograficzną. Rozeznano wówczas kilkadziesiąt najcelniejszych rozwiązań ogrodowych. Ewidencją objęto ok. 2600 ogrodów, a także zabytkowych cmentarzy, alei, drzew i głazów narzutowych. Pod jego autorskim nadzorem zrekonstruowano zabytkowe ogrody w Lubartowie, Nieborowie, Arkadii, Rogalinie i Wilanowie.

W 1948 r. powierzono mu stanowisko z-cy profesora i kierownika Katedry Planowania Wstępnego na Wydziale Architektury AGH w Krakowie. Równocześnie prowadził wykłady zlecone na Politechnice Warszawskiej i SGGW. W 1952 r. objął kierownictwo Katedry Urbanistyki w Krakowie, gdzie w 1954 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. Od 1963 r. kierował Katedrą Planowania Krajobrazu i Terenów Zielonych Politechniki Krakowskiej. Uzyskał tam tytuł profesora zwyczajnego. Prowadził badania nad budownictwem i osadnictwem wiejskim, zajmował się szczególnie projektowaniem przestrzeni zielonych, ochroną i kształtowaniem krajobrazu.

Praca dydaktyczna uniemożliwiała mu działalność w Ministerstwie.

Udzielał się jednak nadal czynnie w wielu instytucjach i organizacjach związanych z architekturą, urbanistyką i ochroną przyrody.

Był też konsultantem wielu projektów. Propagował zakładanie muzeów na wolnym powietrzu. Był autorem ponad 100 projektów rekonstrukcji ogrodów i parków zabytkowych.

W swym bogatym dorobku naukowym pozostawił m.in. "Ogrody Polskie", "Historia kompozycji ogrodów Polski", "Polscy architekci i planiści ogrodów", "Zasady ochrony i kształtowania krajobrazu".

Za działalność zawodową odznaczony został w 1958 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zmarł 15.02.1966 r. w Zakopanem. Pochowany został na warszawskich Powązkach.